هرچه به روز زایمان نزدیک‌تر می‌شوید، شاید حس کنید هنوز آماده نیستید. این احساس کاملاً طبیعی است. آمادگی برای زایمان یعنی بدانید بدن‌تان در آن روز چه می‌کند، چطور می‌توانید به آن کمک کنید و چه کسانی در کنارتان هستند. در این مقاله که زیرمجموعه راهنمای زایمان و دوران پس از آن است، از کلاس‌های دوران بارداری و تمرین‌های مفید گرفته تا برنامه زایمان و وسایل ضروری را مرور می‌کنیم تا با خیالی آسوده‌تر به استقبال این روز بروید.
کلاس‌های آمادگی برای زایمان چه می‌آموزند؟
کلاس‌های دوران بارداری معمولاً در نیمه دوم بارداری برگزار می‌شوند و زیر نظر ماما یا مربی آموزش‌دیده پیش می‌روند. محتوای آن‌ها ترکیبی از آموزش نظری و تمرین عملی است. شما با مراحل زایمان، نشانه‌های شروع آن، گزینه‌های کنترل درد و روند معمول بیمارستان آشنا می‌شوید و تمرین‌هایی را یاد می‌گیرید که در اتاق زایمان به کارتان می‌آید.
یکی از ارزشمندترین بخش‌های این کلاس‌ها، کاهش ترس از ناشناخته‌هاست. وقتی بدانید هر مرحله چه حسی دارد و چرا اتفاق می‌افتد، کنترل بیشتری احساس می‌کنید. بسیاری از کلاس‌ها حضور همسر یا همراه را نیز تشویق می‌کنند تا او یاد بگیرد چطور ماساژ دهد، تنفس را هدایت کند و در تصمیم‌گیری‌ها پشتیبان شما باشد.
- آشنایی با مراحل و نشانه‌های زایمان
- تمرین تنفس و آرام‌سازی
- وضعیت‌های مناسب بدن در طول زایمان
- آشنایی با روش‌های کنترل درد
- آموزش اولیه شیردهی و مراقبت از نوزاد
تمرین‌هایی که بدن را آماده می‌کنند
فعالیت بدنی منظم در بارداری، اگر پزشک منعی نداشته باشد، استقامت شما را برای زایمان بیشتر می‌کند. پیاده‌روی، شنا و حرکات کششی ملایم از گزینه‌های رایج‌اند. برای جزئیات بیشتر درباره ورزش‌های مجاز و ممنوع، مطلب ورزش و فعالیت بدنی در بارداری را ببینید.
تمرین عضلات کف لگن نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. این عضلات در زایمان کشیده می‌شوند و قوی بودن آن‌ها به بهبود سریع‌تر و کاهش احتمال نشت ادرار پس از زایمان کمک می‌کند. روش درست انجام این تمرین‌ها را در مقاله ورزش کگل برای تقویت کف لگن توضیح داده‌ایم. ماساژ ناحیه پرینه در هفته‌های آخر هم از توصیه‌هایی است که می‌توانید درباره‌اش از ماما بپرسید.
تنفس و آرام‌سازی ذهن
تنفس آهسته و عمیق به بدن کمک می‌کند اکسیژن کافی به عضلات و جنین برساند و پاسخ استرس را آرام کند. تمرین ساده‌ای که می‌توانید از همین حالا شروع کنید، دم آرام از بینی و بازدم طولانی‌تر از دهان است. تکرار روزانه این تمرین باعث می‌شود در لحظه انقباض، بدن به‌طور خودکار به آن برگردد. تجسم ذهنی، موسیقی آرام و تمرکز روی یک نقطه نیز به بسیاری از مادران کمک می‌کند.
برنامه زایمان؛ خواسته‌هایتان را روشن کنید
برنامه زایمان فهرستی کوتاه از ترجیحات شماست: چه کسی همراه‌تان باشد، چه روش‌هایی را برای کنترل درد در نظر دارید، درباره تماس پوست به پوست و شیردهی زودهنگام چه می‌خواهید و در صورت تغییر شرایط، چه انتظاری دارید. آشنایی با گزینه‌هایی مانند بی‌حسی اپیدورال و زایمان بی‌درد پیش از نوشتن این برنامه مفید است.
برنامه زایمان قرارداد قطعی نیست. گاهی شرایط پزشکی باعث می‌شود مسیر تغییر کند و مثلاً سزارین لازم شود. هدف این است که پزشک خواسته‌هایتان را بداند و شما هم بدانید در چه شرایطی برنامه تغییر می‌کند.
ساک بیمارستان و کارهای عملی
از حدود ماه هشتم، ساک بیمارستان را آماده کنید تا در لحظه شروع زایمان نگران نباشید. مدارک شناسایی، پرونده بارداری و نتایج آزمایش‌ها، لباس راحت و گشاد، نوار بهداشتی مخصوص پس از زایمان، لباس زیر یک‌بارمصرف یا راحت، سوتین شیردهی، وسایل بهداشتی شخصی، شارژر تلفن و لباس و پتوی نوزاد از اقلام اصلی‌اند.
مسیر بیمارستان را از قبل بشناسید، شماره تماس‌های ضروری را در دسترس بگذارید و درباره نگهداری از فرزندان دیگر یا کارهای خانه در روزهای اول برنامه‌ریزی کنید. نگاهی به مطلب مراقبت‌های مادر بعد از زایمان هم کمک می‌کند برای هفته‌های پس از تولد آماده‌تر باشید.
پرسش‌های رایج
از چه زمانی کلاس آمادگی زایمان را شروع کنیم؟
بیشتر کلاس‌ها در سه‌ماهه دوم یا اوایل سه‌ماهه سوم شروع می‌شوند تا پیش از نزدیک شدن به زمان زایمان تمام شوند. زمان دقیق را با ماما یا پزشک خود هماهنگ کنید.
آیا کلاس‌های بارداری فقط برای زایمان طبیعی مفیدند؟
نه. حتی اگر سزارین برنامه‌ریزی‌شده دارید، آموزش‌های مربوط به شیردهی، مراقبت از نوزاد، تنفس و بهبودی پس از زایمان برایتان کاربردی است.
آیا همسر هم باید در کلاس شرکت کند؟
حضور همسر یا همراه اجباری نیست، اما بسیار مفید است. او یاد می‌گیرد چطور در زایمان حمایت کند و پس از تولد نیز در مراقبت از مادر و نوزاد نقش فعال‌تری داشته باشد.
اگر در کلاس شرکت نکنم، چه کار کنم؟
می‌توانید از منابع معتبر آموزشی استفاده کنید و پرسش‌هایتان را در ویزیت‌های بارداری با پزشک یا ماما مطرح کنید. تمرین تنفس و تمرین‌های کف لگن را نیز می‌توانید با راهنمایی آن‌ها در خانه انجام دهید.
جمع‌بندی
آمادگی برای زایمان ترکیبی از آگاهی، تمرین و برنامه‌ریزی عملی است. کلاس‌های دوران بارداری، تمرین‌های تنفس و کف لگن، نوشتن برنامه زایمان و آماده کردن ساک بیمارستان، هر کدام بخشی از اضطراب شما را کم می‌کنند. در عین حال، انعطاف داشته باشید و به تیم درمان اعتماد کنید؛ مهم‌ترین هدف، سلامت شما و نوزادتان است.