تجربه‌ی مادر شدن با تغییرات زیادی در بدن همراه است و یکی از آن‌ها که کمتر درباره‌اش صحبت می‌شود، احساس شلی یا گشادی واژن پس از زایمان طبیعی است. برخی مادران این تغییر را به سختی حس می‌کنند و برخی دیگر آن را در رابطه، هنگام ورزش یا حتی در فعالیت‌های روزانه تجربه می‌کنند. این مقاله در چارچوب راهنمای زیبایی و جوانسازی ناحیه تناسلی زنان توضیح می‌دهد چرا این اتفاق می‌افتد، چقدر از آن خودبه‌خود بهتر می‌شود و چه زمانی درمان لازم است.
چرا واژن پس از زایمان تغییر می‌کند؟
در زایمان طبیعی، واژن و عضلات کف لگن باید به اندازه‌ای کشیده شوند که سر و بدن نوزاد از آن عبور کند. این بافت‌ها انعطاف‌پذیری فوق‌العاده‌ای دارند، اما کشش شدید ممکن است باعث ضعیف شدن موقت عضلات، کشیدگی بافت همبند و گاهی پارگی یا جدا شدن عضلات شود. هورمون‌های دوران بارداری نیز بافت‌ها را نرم‌تر می‌کنند و کاهش استروژن در دوران شیردهی، مخاط را نازک‌تر و خشک‌تر می‌کند.
- زایمان‌های طبیعی متعدد
- وزن زیاد نوزاد هنگام تولد
- مرحله‌ی دوم طولانی زایمان و زور زدن طولانی‌مدت
- استفاده از ابزارهایی مانند واکیوم یا فورسپس
- پارگی‌های شدید یا ترمیم ناکافی آن‌ها
- افزایش سن مادر و زمینه‌ی ژنتیکی بافت همبند
چقدر از این تغییرات خودبه‌خود بهتر می‌شود؟
خبر خوب این است که بخش قابل توجهی از تغییرات در ماه‌های نخست پس از زایمان به‌طور طبیعی برطرف می‌شود. بافت‌ها به‌تدریج استحکام خود را بازمی‌یابند، تورم کاهش پیدا می‌کند و با پایان شیردهی، رطوبت و ضخامت مخاط بهتر می‌شود. به همین دلیل پزشکان معمولاً توصیه می‌کنند پیش از هر تصمیم جدی، چند ماه صبر کنید و در این مدت به مراقبت‌های مادر بعد از زایمان و تقویت تدریجی بدن توجه داشته باشید.
ورزش‌های کف لگن؛ قدم اول درمان
تمرینات کف لگن یا کگل، ساده‌ترین و بی‌خطرترین راه برای بازگرداندن قدرت عضلات اطراف واژن است. این تمرینات شامل منقبض کردن و شل کردن منظم عضلاتی است که جریان ادرار را متوقف می‌کنند. انجام درست و پیوسته‌ی آن‌ها نه تنها احساس شلی را کم می‌کند، بلکه به پیشگیری از بی‌اختیاری ادرار و افتادگی اندام‌های لگن هم کمک می‌کند. روش صحیح انجام این حرکات را در مقاله‌ی ورزش کگل برای تقویت کف لگن بخوانید.
بسیاری از زنان در پیدا کردن عضله‌ی درست مشکل دارند. در این صورت، فیزیوتراپی تخصصی کف لگن با استفاده از بیوفیدبک یا تحریک الکتریکی می‌تواند بسیار مفید باشد.
گزینه‌های غیرجراحی و جراحی
اگر پس از چند ماه تمرین منظم، شلی همچنان آزاردهنده باشد، پزشک ممکن است روش‌های دیگر را بررسی کند. لیزر واژن و دستگاه‌های رادیوفرکانسی با تحریک تولید کلاژن، کیفیت مخاط را بهتر می‌کنند و برای موارد خفیف تا متوسط مطرح‌اند. این روش‌ها سرپایی‌اند و دوره‌ی نقاهت کوتاهی دارند، اما روی لایه‌ی عضلانی اثر مستقیم ندارند.
در مواردی که عضلات به‌طور واقعی از هم جدا شده‌اند یا پارگی‌های قبلی به خوبی ترمیم نشده‌اند، جراحی واژینوپلاستی یا تنگ کردن واژن گزینه‌ی مؤثرتری است. چون زایمان طبیعی بعدی ممکن است نتیجه‌ی جراحی را تغییر دهد، معمولاً انجام آن پس از تکمیل فرزندآوری توصیه می‌شود.
چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر احساس سنگینی یا برآمدگی در واژن دارید، هنگام سرفه یا ورزش ادرار نشت می‌کند، کنترل گاز یا مدفوع دشوار شده، محل بخیه‌ی زایمان پس از ماه‌ها همچنان دردناک است یا تغییرات کیفیت رابطه‌ی شما را به‌طور جدی تحت تأثیر قرار داده، با متخصص زنان مشورت کنید. این علائم ممکن است نشانه‌ی افتادگی یا آسیب کف لگن باشند که ارزیابی دقیق و درمان به‌موقع آن‌ها اهمیت دارد.
در هر مرحله، گفت‌وگوی باز با همسر هم کمک‌کننده است. بخش مهمی از رضایت جنسی پس از زایمان به خستگی، کم‌خوابی، تغییرات هورمونی و فشار روانی مراقبت از نوزاد مربوط است و فقط به ساختار بدن وابسته نیست.
پرسش‌های رایج
آیا سزارین از شلی واژن جلوگیری می‌کند؟
سزارین کشش مستقیم واژن را در زمان تولد ندارد، اما خود بارداری و وزن رحم هم بر کف لگن فشار می‌آورند. انتخاب نوع زایمان باید بر اساس شرایط پزشکی مادر و نوزاد باشد، نه فقط برای پیشگیری از این تغییر.
چه زمانی بعد از زایمان می‌توان ورزش کگل را شروع کرد؟
بیشتر زنان می‌توانند تمرینات ملایم کف لگن را در روزهای نخست پس از زایمان طبیعی آغاز کنند، مگر اینکه پارگی شدید یا دستور خاص پزشک وجود داشته باشد. شدت و تعداد تکرار را به‌تدریج افزایش دهید.
آیا شلی واژن روی بارداری بعدی اثر دارد؟
شلی واژن به خودی خود مانع بارداری نیست. اما اگر با ضعف شدید کف لگن یا افتادگی همراه باشد، پزشک ممکن است در بارداری بعدی پیگیری بیشتری انجام دهد و درباره‌ی نوع زایمان با شما گفت‌وگو کند.
آیا ابزارهای تقویت واژن مانند وزنه‌ها مفیدند؟
وزنه‌های مخصوص کف لگن می‌توانند در کنار تمرینات کگل مفید باشند، به شرط اینکه نحوه‌ی درست استفاده از آن‌ها را از پزشک یا فیزیوتراپ یاد بگیرید. استفاده‌ی نادرست ممکن است به جای تقویت، باعث خستگی یا درد عضلات شود.
جمع‌بندی
شلی واژن پس از زایمان طبیعی تغییری شایع است که از کشش عضلات و بافت‌ها و تغییرات هورمونی ناشی می‌شود و بخش زیادی از آن طی ماه‌های نخست بهبود می‌یابد. تمرینات منظم کف لگن قدم اول درمان است و در صورت ادامه‌ی مشکل، روش‌هایی مانند لیزر یا در موارد شدیدتر جراحی مطرح می‌شوند. اگر علائمی مانند نشت ادرار، احساس سنگینی یا درد طولانی دارید، برای ارزیابی کف لگن به پزشک مراجعه کنید.
مطالب مرتبط
- هودوپلاستی چیست؟ اصلاح پوست کلاهک کلیتوریس، مراقبتها و ملاحظات
- جوانسازی واژن؛ تزریق ژل، تزریق چربی و روشن کردن ناحیه تناسلی
- مراقبت‌های بعد از جراحی زیبایی زنانه؛ راهنمای روزبهروز بهبودی
- خشکی واژن؛ علت‌ها، علائم و راه‌های درمان در سنین مختلف
- لابیاپلاستی چیست؟ روش‌های جراحی، دوره نقاهت و نکات مهم پیش از عمل