وقتی تشخیص سرطان پستان مطرح می‌شود، یکی از اولین سؤال‌ها این است که «چه نوع جراحی لازم دارم؟». پاسخ برای همه یکسان نیست و به ویژگی‌های تومور، اندازه پستان، نتایج آزمایش‌ها و خواسته خود بیمار بستگی دارد. در این مطلب، که بخشی از راهنمای سلامت پستان است، انواع جراحی سرطان پستان، نحوه بررسی غدد لنفاوی، آمادگی پیش از عمل، دوره بهبودی و گزینه‌های بازسازی را به زبان ساده مرور می‌کنیم تا با آگاهی بیشتری در گفت‌وگو با تیم درمان شرکت کنید.
جراحی چه جایگاهی در درمان سرطان پستان دارد؟
درمان سرطان پستان معمولاً ترکیبی از چند روش است: جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی، هورمون‌درمانی و در برخی انواع، درمان‌های هدفمند. جراحی در بیشتر بیماران با بیماری محدود به پستان و غدد زیر بغل، ستون اصلی درمان است. گاهی جراحی اولین قدم است و گاهی پیش از آن شیمی‌درمانی یا درمان دیگری انجام می‌شود تا تومور کوچک‌تر شود و امکان جراحی محافظه‌کارانه‌تر فراهم شود. ترتیب این مراحل در جلسه مشترک تیم درمان تعیین می‌شود.
انواع جراحی روی خود پستان
دو گروه اصلی جراحی وجود دارد و هیچ‌کدام به‌طور مطلق بر دیگری برتری ندارد؛ انتخاب درست همان است که برای وضعیت شما مناسب‌تر باشد.
جراحی حفظ پستان (لامپکتومی)
در این روش جراح فقط تومور را همراه با حاشیه‌ای از بافت سالم برمی‌دارد و باقی پستان حفظ می‌شود. اگر توده قابل لمس نباشد، پیش از عمل محل آن با کمک تصویربرداری علامت‌گذاری می‌شود. پس از این جراحی معمولاً پرتودرمانی لازم است. وقتی پاتولوژی نشان دهد حاشیه‌ها سالم نیستند، ممکن است برداشتن بافت بیشتر در یک عمل دوم لازم شود.
ماستکتومی
ماستکتومی یعنی برداشتن کامل بافت پستان. در تومورهای بزرگ نسبت به حجم پستان، تومورهای چندکانونی، شرایطی که پرتودرمانی ممکن نیست، یا در برخی زنان با خطر ارثی بالا این روش پیشنهاد می‌شود. در انواع جدیدتر می‌توان پوست پستان و گاهی نوک پستان را حفظ کرد تا بازسازی نتیجه طبیعی‌تری داشته باشد.
بررسی غدد لنفاوی زیر بغل
وضعیت غدد لنفاوی زیر بغل اطلاعات مهمی درباره مرحله بیماری و نیاز به درمان‌های تکمیلی می‌دهد. در روش غده نگهبان، ماده ردیابی در پستان تزریق می‌شود و جراح اولین غده یا غدد دریافت‌کننده را پیدا و برمی‌دارد. اگر این غدد سالم باشند، معمولاً نیازی به برداشتن غدد بیشتر نیست. در برخی بیماران با درگیری گسترده‌تر، تخلیه غدد زیر بغل انجام می‌شود که احتمال ورم بازو یا لنفادم را بیشتر می‌کند.
آمادگی پیش از جراحی
پیش از عمل آزمایش‌های خون، نوار قلب و گاهی تصویربرداری‌های تکمیلی انجام می‌شود. مدارک قبلی، از جمله گزارش ماموگرافی، سونوگرافی و پاتولوژی، را مرتب کنید و فهرست کاملی از داروها و مکمل‌ها به پزشک بدهید. برای پیدا کردن جراح مجرب و مقایسه گزینه‌ها می‌توانید فهرست بهترین جراح پستان در تهران، بهترین جراح پستان در بندرعباس و بهترین جراح پستان در کرمانشاه را ببینید.
- درباره قطع یا ادامه داروهای رقیق‌کننده خون فقط طبق نظر پزشک تصمیم بگیرید.
- لباس گشاد با دکمه جلو برای روزهای بعد از عمل آماده کنید.
- برای کمک در کارهای خانه در هفته‌های اول برنامه‌ریزی کنید.
- سؤال‌هایتان درباره نوع عمل، بازسازی و درمان‌های بعدی را بنویسید.
دوره بهبودی و مراقبت‌های بعد از عمل
پس از جراحی ممکن است درن یا لوله تخلیه مایع در محل عمل قرار گیرد که معمولاً پس از چند روز تا چند هفته خارج می‌شود. درد معمولاً با داروهای تجویزشده قابل کنترل است. تمرین‌های ملایم بازو و شانه که تیم درمان آموزش می‌دهد، از خشکی مفصل جلوگیری می‌کند. از زخمی شدن، فشار زیاد و بلند کردن بار سنگین با دست سمت عمل، به‌ویژه اگر غدد لنفاوی برداشته شده‌اند، تا مدتی پرهیز کنید.
تغییر ظاهر بدن می‌تواند احساسات پیچیده‌ای ایجاد کند. صحبت با روان‌شناس، گروه‌های حمایتی و خانواده به بسیاری از بیماران کمک می‌کند. پیگیری بعد از جراحی، شامل معاینات منظم و تصویربرداری‌های دوره‌ای، باید طبق برنامه تیم درمان ادامه یابد. هماهنگی جراح با متخصص انکولوژی زنان و سایر اعضای تیم، به تداوم و یکپارچگی درمان کمک می‌کند.
بازسازی پستان؛ هم‌زمان یا بعدتر
بازسازی پستان پس از ماستکتومی گزینه‌ای است که باید پیش از عمل درباره آن صحبت شود، حتی اگر تصمیم بگیرید آن را بعداً انجام دهید یا اصلاً انجام ندهید. بازسازی ممکن است با ایمپلنت، با بافت خود بیمار یا ترکیبی از این دو انجام شود. اطلاعات بیشتر درباره ایمپلنت‌ها را در مطلب پروتز سینه و بازسازی بخوانید. گاهی برای قرینه کردن پستان سالم هم جراحی کوچک کردن یا لیفت سینه پیشنهاد می‌شود.
پرسش‌های رایج
آیا جراحی حفظ پستان به اندازه ماستکتومی مؤثر است؟
برای بیمارانی که کاندید مناسب آن هستند، جراحی حفظ پستان همراه با پرتودرمانی نتایج درمانی قابل مقایسه با ماستکتومی دارد. پزشک بر اساس ویژگی‌های تومور تعیین می‌کند کدام گزینه برای شما ایمن‌تر است.
لنفادم یا ورم بازو چیست؟
لنفادم تجمع مایع لنفاوی در بازو پس از برداشتن یا پرتودرمانی غدد زیر بغل است. با روش غده نگهبان احتمال آن کمتر شده است. محافظت از دست در برابر زخم و عفونت و اطلاع زودهنگام به پزشک در صورت ورم اهمیت دارد.
بعد از جراحی چه زمانی می‌توانم به کار برگردم؟
این زمان به نوع جراحی، شغل شما و درمان‌های تکمیلی بستگی دارد. پس از جراحی‌های کوچک‌تر بازگشت به کار سبک سریع‌تر است، اما در ماستکتومی و بازسازی به زمان بیشتری نیاز است.
آیا گرفتن نظر دوم پیش از جراحی کار درستی است؟
بله. در بیشتر موارد چند هفته فرصت برای تصمیم‌گیری وجود دارد و گرفتن نظر دوم برای اطمینان بیشتر کاملاً پذیرفتنی است. فقط این کار نباید شروع درمان را بیش از حد به تأخیر بیندازد.
جمع‌بندی
جراحی سرطان پستان امروز بسیار دقیق‌تر و محافظه‌کارانه‌تر از گذشته است و در بسیاری از بیماران امکان حفظ پستان و کاهش عوارض غدد لنفاوی وجود دارد. انتخاب نوع عمل، زمان بازسازی و ترتیب درمان‌ها تصمیمی مشترک میان شما و تیم درمان است. پرسیدن سؤال، دانستن گزینه‌ها و پایبندی به پیگیری‌ها، بهترین کمک به موفقیت درمان است.
لیست بهترین جراحان پستان در شهرهای مختلف