بارداری فقط شکل بدن را تغییر نمی‌دهد؛ پوست هم در این ماه‌ها رفتار تازه‌ای پیدا می‌کند. برخی مادران از درخشش پوست خود لذت می‌برند و برخی دیگر با لک، جوش، خارش یا ترک‌های تازه روبه‌رو می‌شوند. همزمان این سؤال پیش می‌آید که کدام کرم‌ها و روش‌ها در این دوران بی‌خطرند. در این مطلب، که در ادامه راهنمای پوست و موی بانوان نوشته شده، تغییرات رایج پوست در بارداری و اصول یک مراقبت ساده و امن را مرور می‌کنیم.
چرا پوست در بارداری تغییر می‌کند؟
در بارداری سطح استروژن، پروژسترون و هورمون‌های محرک رنگدانه به‌طور چشمگیری بالا می‌رود. حجم خون افزایش می‌یابد، رگ‌های سطحی گشادتر می‌شوند و پوست برای همراهی با رشد جنین کشیده می‌شود. این تغییرات طبیعی‌اند و بیشتر آن‌ها پس از زایمان به‌تدریج کم‌رنگ می‌شوند، اما دانستن آن‌ها کمک می‌کند با نگرانی کمتری این دوران را بگذرانید و تغییرات غیرعادی را هم تشخیص دهید.
تغییرات رایج پوست در بارداری
هر مادری همه این تغییرات را تجربه نمی‌کند و شدت آن‌ها از فردی به فرد دیگر متفاوت است.
تیرگی پوست و ملاسما
تیره شدن نوک پستان، خط وسط شکم و نواحی چین‌دار بدن بسیار شایع است. روی صورت هم ممکن است لک‌های قرینه‌ای ظاهر شود که به ماسک بارداری معروف است. محافظت از نور خورشید مهم‌ترین اقدام در این دوران است؛ درباره انواع لک و درمان آن پس از زایمان، مطلب لک صورت و ملاسما را ببینید.
ترک‌های پوستی
با بزرگ شدن شکم و افزایش وزن، ترک‌ها روی شکم، پهلوها، ران‌ها و سینه ظاهر می‌شوند. زمینه ژنتیکی نقش مهمی دارد. درباره روش‌های پیشگیری و درمان بعدی، راهنمای ترک پوستی و روش‌های درمان آن را بخوانید.
جوش و تغییرات چربی پوست
برخی خانم‌ها در سه‌ماهه اول جوش بیشتری دارند و برخی برعکس پوستشان صاف‌تر می‌شود. چون بسیاری از داروهای ضدآکنه در بارداری ممنوع‌اند، درمان باید فقط با نظر پزشک باشد.
خارش و تغییرات عروقی
خارش خفیف پوست شکم به دلیل کشیدگی شایع است. همچنین ممکن است رگ‌های عنکبوتی ریز، قرمزی کف دست و واریس پاها دیده شود که معمولاً پس از زایمان بهتر می‌شوند.
کدام محصولات و روش‌ها را کنار بگذاریم؟
اصل کلی ساده است: در بارداری، کمتر بهتر است. برخی ترکیبات رایج در کرم‌های ضدچروک، ضدآکنه و روشن‌کننده، به‌ویژه مشتقات قوی ویتامین A و برخی ترکیبات روشن‌کننده، در بارداری توصیه نمی‌شوند. روش‌های زیبایی مانند لیزرهای قوی، لایه‌برداری عمیق و تزریقات زیبایی هم معمولاً به بعد از زایمان و شیردهی موکول می‌شوند. اگر پیش از بارداری محصول خاصی استفاده می‌کردید، فهرست آن را به پزشک یا داروساز نشان دهید و درباره ادامه یا قطع آن مشورت کنید.
یک برنامه ساده و امن روزانه
برای بیشتر مادران، یک روتین چندمرحله‌ای ساده کافی است و نیازی به محصولات متعدد نیست. هدف، تمیز و مرطوب نگه داشتن پوست و محافظت از آن در برابر نور است. تغذیه متعادل و نوشیدن آب کافی هم به سلامت پوست کمک می‌کند؛ نکات بیشتر را در راهنمای ورزش و فعالیت بدنی در بارداری و سایر مطالب بارداری بخوانید.
- شوینده ملایم و بدون عطر برای صورت و بدن.
- مرطوب‌کننده ساده برای شکم، پهلوها و نواحی خشک.
- ضدآفتاب فیزیکی، کلاه لبه‌دار و پرهیز از آفتاب مستقیم.
- لباس نخی و گشاد برای کاهش تعریق و خارش.
- دوش با آب ولرم به‌جای آب خیلی داغ.
علائمی که نباید نادیده گرفت
بیشتر تغییرات پوستی بارداری بی‌خطرند، اما برخی علائم ممکن است نشانه مشکلی باشند که به مادر یا جنین مربوط است. خارش شدید، به‌ویژه در کف دست و پا و در ماه‌های آخر، بدون بثورات واضح، ممکن است با اختلال کبدی بارداری مرتبط باشد و باید سریع بررسی شود. ورم ناگهانی صورت و دست‌ها، بثورات تاول‌دار یا گسترده، و خالی که به‌سرعت تغییر می‌کند نیز نیاز به ویزیت دارند. در این موارد بدون معطلی با پزشک یا ماما تماس بگیرید.
بعد از زایمان چه انتظاری داشته باشیم؟
بسیاری از تغییرات، مانند تیرگی خط شکم و بخشی از ملاسما، طی چند ماه پس از زایمان کم‌رنگ می‌شوند. ترک‌ها هم به‌تدریج از قرمز به سفید تغییر می‌کنند. حدود دو تا چهار ماه پس از زایمان، ریزش موی موقت شایع است که در مطلب ریزش مو بعد از زایمان توضیح داده شده است. اگر قصد درمان تخصصی لک یا ترک را دارید، زمان شروع را با توجه به شیردهی با پزشک هماهنگ کنید.
پرسش‌های رایج
آیا ضدآفتاب در بارداری بی‌خطر است؟
بله، ضدآفتاب‌ها، به‌ویژه انواع فیزیکی بر پایه مواد معدنی، به‌طور کلی برای بارداری مناسب‌اند و استفاده از آن‌ها برای پیشگیری از ملاسما توصیه می‌شود.
می‌توانم در بارداری موهایم را رنگ کنم؟
بسیاری از پزشکان توصیه می‌کنند رنگ مو تا پایان سه‌ماهه اول به تعویق بیفتد و پس از آن در فضای باز و با رعایت فاصله زمانی انجام شود. در این باره با پزشک خود مشورت کنید.
جوش‌های بارداری بعد از زایمان خوب می‌شوند؟
در بیشتر موارد با متعادل شدن هورمون‌ها پس از زایمان، جوش‌ها کمتر می‌شوند. اگر آکنه ادامه پیدا کرد، درمان را با توجه به شیردهی با پزشک بررسی کنید.
کرم ضدترک از کی شروع کنم؟
می‌توانید از ابتدای بارداری از مرطوب‌کننده ساده استفاده کنید. محصول خاص با ترکیبات فعال را فقط پس از اطمینان از ایمنی آن در بارداری انتخاب کنید.
جمع‌بندی
پوست در بارداری تحت تأثیر تغییرات هورمونی و جسمی گسترده قرار می‌گیرد و لک، ترک، جوش و خارش از تغییرات رایج آن هستند. بیشتر این تغییرات طبیعی و موقتی‌اند. یک برنامه مراقبتی ساده شامل شست‌وشوی ملایم، مرطوب‌کننده و ضدآفتاب، همراه با پرهیز از ترکیبات و روش‌های نامناسب، بهترین انتخاب برای این دوران است. هر علامت غیرعادی، به‌ویژه خارش شدید، را جدی بگیرید و با پزشک خود در میان بگذارید.