بیشتر زنان حدود چهل سال از زندگی خود را با چرخه‌های ماهانه قاعدگی سپری می‌کنند. با این حال، بسیاری از ما هرگز نیاموخته‌ایم چه چیزی در این چرخه طبیعی است و چه چیزی نه. نتیجه این می‌شود که درد ناتوان‌کننده یا خونریزی بسیار زیاد سال‌ها تحمل می‌شود، به این گمان که «همه همین‌طورند». این مطلب، که بخشی از راهنمای سلامت هورمونی و قاعدگی زنان است، به شما کمک می‌کند الگوی طبیعی را بشناسید و بدانید چه زمانی باید از پزشک کمک بگیرید.
یک چرخه قاعدگی طبیعی چه شکلی دارد؟
چرخه قاعدگی از اولین روز خونریزی شروع می‌شود و تا روز قبل از پریود بعدی ادامه دارد. در بزرگسالان، طول این چرخه معمولاً بین بیست‌ویک تا سی‌وپنج روز است و تفاوت چند روزه از ماهی به ماه دیگر کاملاً عادی است. خونریزی اغلب دو تا هفت روز طول می‌کشد و در یکی دو روز اول شدیدتر است. کمی درد، نفخ یا حساسیت پستان هم در این روزها شایع است.
در نوجوانان، چرخه‌ها در یکی دو سال اول پس از نخستین پریود ممکن است بسیار نامنظم باشند. در سال‌های پیش از یائسگی هم دوباره نظم چرخه به هم می‌خورد. این دو دوره گذار طبیعی‌اند، اما حتی در این دوره‌ها خونریزی بسیار شدید یا طولانی باید بررسی شود.
درد قاعدگی؛ کجا عادی است و کجا نه؟
درد قاعدگی یا دیسمنوره به دو نوع تقسیم می‌شود. نوع اولیه که بیشتر در نوجوانی و جوانی دیده می‌شود، ناشی از ترشح موادی به نام پروستاگلاندین است که عضلات رحم را منقبض می‌کنند. این درد معمولاً با شروع خونریزی آغاز می‌شود، یکی دو روز طول می‌کشد و با گرما، فعالیت بدنی سبک و مسکن‌های معمول بهتر می‌شود.
نوع ثانویه به دلیل یک بیماری زمینه‌ای مانند آندومتریوز، آدنومیوز یا فیبروم ایجاد می‌شود. این درد اغلب با گذشت سال‌ها بدتر می‌شود، ممکن است چند روز قبل از پریود شروع شود و با درد هنگام رابطه جنسی یا اجابت مزاج همراه باشد. اگر درد شما را از کار، درس یا زندگی روزمره باز می‌دارد، آن را عادی ندانید.
خونریزی سنگین یا طولانی
اندازه‌گیری دقیق مقدار خون قاعدگی دشوار است، اما برخی نشانه‌ها می‌گویند خونریزی بیش از حد معمول است: نیاز به تعویض نوار بهداشتی در هر یکی دو ساعت، استفاده هم‌زمان از دو محصول بهداشتی، بیدار شدن در شب برای تعویض، دفع لخته‌های درشت یا خونریزی بیش از هفت روز. خستگی، سرگیجه و تنگی نفس هنگام فعالیت هم می‌توانند نشانه کم‌خونی ناشی از این خونریزی باشند.
علت‌های خونریزی سنگین شامل فیبروم، پولیپ، آدنومیوز، اختلالات هورمونی، مشکلات انعقادی و برخی داروهاست. برای آشنایی بیشتر با علت‌های ساختاری و روش‌های بررسی آن، مقاله خونریزی غیرطبیعی رحم را بخوانید.
پریود نامنظم و قطع قاعدگی
اگر فاصله پریودهای شما مدام بیش از سی‌وپنج روز یا کمتر از بیست‌ویک روز باشد، یا الگوی چرخه به‌طور ناگهانی تغییر کند، از پریود نامنظم صحبت می‌شود. قطع قاعدگی به مدت سه ماه یا بیشتر در زنی که پیش از این چرخه منظم داشته، آمنوره ثانویه نام دارد. بارداری همیشه اولین احتمالی است که باید رد شود.
پس از آن، علت‌هایی مانند تنبلی تخمدان، اختلالات تیروئید، افزایش پرولاکتین، استرس، کاهش وزن شدید، ورزش سنگین و یائسگی زودرس بررسی می‌شوند. در مطلب عقب افتادن پریود بدون بارداری این علت‌ها را جداگانه شرح داده‌ایم.
لکه‌بینی و علائم پیش از قاعدگی
لکه‌بینی خفیف در زمان تخمک‌گذاری یا در ماه‌های اول مصرف روش‌های هورمونی پیشگیری از بارداری ممکن است دیده شود. اما لکه‌بینی مکرر بین دو پریود، خونریزی پس از رابطه جنسی و هر خونریزی پس از یائسگی نیاز به بررسی دارد، چون ممکن است نشانه پولیپ، عفونت یا تغییرات دهانه رحم باشد.
بسیاری از زنان هم در روزهای پیش از قاعدگی دچار تغییرات جسمی و خلقی می‌شوند. اگر این علائم شدید است، مطلب سندرم پیش از قاعدگی را بخوانید تا با راه‌های کنترل آن آشنا شوید.
بررسی و درمان مشکلات قاعدگی
پزشک برای یافتن علت، ابتدا درباره الگوی چرخه، شدت خونریزی و درد، داروها و سابقه پزشکی شما می‌پرسد. معاینه لگن، سونوگرافی و آزمایش‌های خون مانند شمارش سلول‌های خون، آهن، تیروئید و هورمون‌های جنسی ابزارهای رایج تشخیص هستند. درمان بر اساس علت و برنامه شما برای بارداری انتخاب می‌شود و ممکن است شامل مسکن‌های ضدالتهاب، درمان کم‌خونی، داروهای هورمونی، روش‌های کاهنده خونریزی یا در موارد خاص جراحی باشد.
اگر سال‌هاست با درد یا خونریزی شدید کنار آمده‌اید، بدانید که لازم نیست این وضعیت را تحمل کنید. برای پیدا کردن پزشک متخصص، فهرست بهترین متخصص درمان مشکلات قاعدگی در تهران، بهترین متخصص درمان مشکلات قاعدگی در کرج و بهترین متخصص درمان مشکلات قاعدگی در همدان را ببینید.
- تقویم قاعدگی خود را دست‌کم سه ماه ثبت کنید
- تعداد نوارهای بهداشتی مصرفی در روزهای پرخونریزی را یادداشت کنید
- درد را از صفر تا ده نمره دهید و داروهای مصرفی را بنویسید
- هر علامت همراه مانند سرگیجه یا خستگی شدید را گزارش کنید
پرسش‌های رایج
آیا دیر آمدن پریود به دلیل استرس طبیعی است؟
استرس شدید می‌تواند تخمک‌گذاری را به تأخیر بیندازد و پریود را عقب بیندازد. یک تأخیر گاه‌به‌گاه معمولاً جای نگرانی ندارد، اما اگر چند چرخه پشت سر هم نامنظم شد یا سه ماه پریود نشدید، باید به پزشک مراجعه کنید.
آیا کیسه آب گرم برای درد قاعدگی مؤثر است؟
گرما با شل کردن عضلات رحم می‌تواند درد را کاهش دهد و برای بسیاری از زنان مفید است. فعالیت بدنی سبک، خواب کافی و مسکن‌های معمول هم کمک می‌کنند. اگر این روش‌ها کافی نیست، علت زمینه‌ای باید بررسی شود.
لخته خون در پریود طبیعی است؟
دفع لخته‌های کوچک در روزهای پرخونریزی شایع است. اما لخته‌های درشت و مکرر معمولاً نشانه خونریزی سنگین است و بهتر است علت آن با پزشک بررسی شود.
آیا قاعدگی نامنظم مانع بارداری است؟
بی‌نظمی پریود معمولاً به معنای تخمک‌گذاری نامنظم است و ممکن است بارداری را دیرتر کند، اما مانع قطعی آن نیست. با شناسایی علت و درمان مناسب، بسیاری از زنان با پریود نامنظم باردار می‌شوند.
جمع‌بندی
قاعدگی سالم الگوی نسبتاً قابل پیش‌بینی دارد و درد ناتوان‌کننده، خونریزی بسیار زیاد، بی‌نظمی مداوم و لکه‌بینی‌های مکرر بخشی از این الگو نیستند. بیشتر این مشکلات علت قابل شناسایی و درمانی دارند، از اختلالات هورمونی تا بیماری‌های ساختاری رحم. با ثبت منظم چرخه و توجه به نشانه‌های هشدار، می‌توانید زودتر از پزشک کمک بگیرید و کیفیت زندگی خود را در روزهای قاعدگی بهبود دهید.
لیست بهترین پزشکان متخصص مشکلات قاعدگی در شهرهای مختلف