تصور کنید پزشک بتواند بدون هیچ برشی روی پوست، مستقیماً داخل رحم را ببیند و اگر مشکلی مثل پولیپ پیدا کرد، همان‌جا آن را بردارد. هیستروسکوپی دقیقاً همین کار را انجام می‌دهد. این روش امروز یکی از ابزارهای اصلی متخصصان زنان برای بررسی خونریزی‌های نامنظم و ناباروری است. در ادامه، به‌عنوان بخشی از مجموعه‌ی راهنمای بیماری‌های رحم و جراحی‌های زنان، با کاربردها، مراحل، آمادگی و مراقبت‌های پس از هیستروسکوپی آشنا می‌شوید.
هیستروسکوپی چگونه کار می‌کند؟
هیستروسکوپ ابزاری باریک و بلند است که در انتهای آن دوربین و منبع نور قرار دارد. پزشک آن را از واژن و دهانه‌ی رحم عبور می‌دهد و با وارد کردن مایع استریل، حفره‌ی رحم را باز می‌کند تا دیواره‌ها و دهانه‌ی لوله‌ها به‌وضوح دیده شوند. تصویر روی نمایشگر نمایش داده می‌شود و گاهی ضبط می‌شود تا بعداً به شما نشان داده شود. اگر نیاز به نمونه‌برداری یا برداشتن ضایعه باشد، ابزارهای بسیار ظریف از کانال کناری دستگاه وارد می‌شوند.
هیستروسکوپی تشخیصی و درمانی چه فرقی دارند؟
گاهی هدف فقط نگاه کردن است و گاهی درمان. این دو نوع از نظر آمادگی، نوع بی‌حسی و مدت زمان کمی با هم تفاوت دارند و ممکن است در یک جلسه با هم انجام شوند.
هیستروسکوپی تشخیصی
این نوع برای یافتن علت خونریزی غیرعادی، بررسی ناباروری یا تأیید یافته‌های سونوگرافی انجام می‌شود. معمولاً کوتاه است و در بسیاری از مراکز با بی‌حسی موضعی یا آرام‌بخشی سبک و به‌صورت سرپایی انجام می‌شود. در صورت نیاز، پزشک از نواحی مشکوک نمونه می‌گیرد و برای پاتولوژی می‌فرستد.
هیستروسکوپی درمانی یا جراحی
در این نوع، ضایعه‌ای که دیده شده همان‌جا برطرف می‌شود؛ مثلاً پولیپ‌های رحمی برداشته می‌شوند، فیبروم‌های زیرمخاطی تراشیده می‌شوند، دیواره‌ی مادرزادی داخل رحم بریده می‌شود یا چسبندگی‌ها آزاد می‌شوند. این کار معمولاً با بیهوشی کوتاه انجام می‌شود و بیشتر بیماران همان روز مرخص می‌شوند.
چه کسانی به هیستروسکوپی نیاز دارند؟
شایع‌ترین دلیل مراجعه، خونریزی غیرطبیعی رحم است؛ از پریودهای بسیار سنگین و طولانی تا لکه‌بینی بین قاعدگی‌ها و خونریزی پس از یائسگی. هیستروسکوپی در بررسی ناباروری زنان و سقط‌های مکرر هم جایگاه مهمی دارد، چون برخی مشکلات حفره‌ی رحم در سونوگرافی به‌خوبی دیده نمی‌شوند. پیدا کردن آی یو دی گم‌شده و بررسی چسبندگی‌های پس از کورتاژ یا عفونت از دیگر کاربردهای آن است. برای یافتن پزشک باتجربه در این زمینه، فهرست بهترین متخصص هیستروسکوپی در تهران، بهترین متخصص هیستروسکوپی در شیراز و بهترین متخصص هیستروسکوپی در کرمان را ببینید.
آمادگی پیش از هیستروسکوپی
بهترین زمان برای هیستروسکوپی معمولاً چند روز پس از پایان قاعدگی است؛ در این زمان پوشش رحم نازک‌تر است و دید بهتری فراهم می‌شود و احتمال بارداری هم کم است. پزشک ممکن است پیش از عمل آزمایش بارداری درخواست کند. اگر قرار است بیهوشی انجام شود، باید طبق دستور ناشتا باشید و کسی برای برگرداندن شما به خانه همراه‌تان بیاید.
- داروهای مصرفی، به‌ویژه رقیق‌کننده‌های خون را به پزشک اطلاع دهید.
- جواب سونوگرافی واژینال و آزمایش‌های قبلی را همراه ببرید.
- اگر عفونت واژن یا ترشح غیرعادی دارید، پیش از عمل بگویید.
- لباس راحت بپوشید و یک پد بهداشتی همراه داشته باشید.
بعد از هیستروسکوپی چه انتظاری داشته باشید؟
گرفتگی خفیف شبیه درد قاعدگی و لکه‌بینی یا ترشح آبکی صورتی‌رنگ تا چند روز پس از هیستروسکوپی طبیعی است. اگر از گاز برای باز کردن رحم استفاده شده باشد، ممکن است کمی درد شانه هم حس کنید. بیشتر خانم‌ها پس از یکی دو روز به کار و فعالیت عادی برمی‌گردند. پزشک معمولاً توصیه می‌کند تا چند روز از رابطه‌ی جنسی، استفاده از تامپون، شنا و وان پرهیز کنید تا خطر عفونت کمتر شود.
اگر نمونه‌برداری انجام شده باشد، جواب پاتولوژی چند روز تا چند هفته بعد آماده می‌شود. برای مرور نتیجه و تصمیم درباره‌ی ادامه‌ی درمان، در زمان تعیین‌شده به پزشک مراجعه کنید.
خطرات و عوارض هیستروسکوپی
هیستروسکوپی در کل روشی کم‌خطر است، اما عوارض نادری مانند عفونت، خونریزی، آسیب به دهانه‌ی رحم یا سوراخ شدن دیواره‌ی رحم ممکن است رخ دهد. در هیستروسکوپی‌های درمانی طولانی، جذب بیش از حد مایع مورد استفاده نیز از نکاتی است که تیم درمان به‌دقت کنترل می‌کند. تب، درد شکم رو به افزایش، خونریزی شدید یا ترشح بدبو پس از عمل را نادیده نگیرید و سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
پرسش‌های رایج
آیا هیستروسکوپی با کورتاژ یکی است؟
خیر. در کورتاژ بافت داخل رحم بدون دید مستقیم تراشیده یا مکش می‌شود، اما در هیستروسکوپی پزشک داخل رحم را می‌بیند و هدفمند عمل می‌کند. گاهی این دو با هم انجام می‌شوند تا نمونه‌برداری دقیق‌تر باشد.
هیستروسکوپی چقدر طول می‌کشد؟
نوع تشخیصی معمولاً تنها چند دقیقه طول می‌کشد. هیستروسکوپی درمانی بسته به نوع و اندازه‌ی ضایعه زمان بیشتری می‌برد. با احتساب آمادگی و ریکاوری، معمولاً چند ساعت در مرکز درمانی خواهید بود.
آیا در دوران قاعدگی می‌توان هیستروسکوپی انجام داد؟
معمولاً خیر، چون خون و بافت پوشش رحم دید را مختل می‌کند. به همین دلیل اغلب زمان عمل را چند روز پس از پایان پریود تعیین می‌کنند، مگر در شرایط خاصی که پزشک تشخیص دهد.
چه مدت بعد از هیستروسکوپی می‌توانم برای بارداری اقدام کنم؟
این موضوع به نوع هیستروسکوپی و کاری که انجام شده بستگی دارد. پس از نوع تشخیصی معمولاً محدودیت خاصی نیست، اما پس از برداشتن دیواره یا چسبندگی ممکن است پزشک توصیه کند مدتی صبر کنید تا پوشش رحم ترمیم شود.
جمع‌بندی
هیستروسکوپی به پزشک اجازه می‌دهد داخل رحم را مستقیم ببیند و بسیاری از مشکلات مانند پولیپ، فیبروم زیرمخاطی و چسبندگی را بدون برش شکمی درمان کند. این روش معمولاً سرپایی است، دوره‌ی بهبودی کوتاهی دارد و در بررسی خونریزی‌های نامنظم و ناباروری بسیار ارزشمند است. با زمان‌بندی درست، آمادگی مناسب و توجه به علائم هشدار پس از عمل، می‌توانید با خیالی آسوده‌تر این مرحله را پشت سر بگذارید.
لیست بهترین پزشکان هیستروسکوپی در شهرهای مختلف