کورتاژ از آن دسته اقدام‌های پزشکی است که اغلب در لحظه‌ای سخت به زندگی یک زن وارد می‌شود؛ گاهی پس از از دست دادن بارداری و گاهی برای پیدا کردن علت خونریزی‌ای که نگران‌کننده شده است. آشنایی با این روش، دلیل انجامش و آنچه بعد از آن طبیعی یا غیرطبیعی است، کمک می‌کند با آرامش و آگاهی بیشتری با آن روبه‌رو شوید. این نوشته بخشی از راهنمای جامع بیماری‌های رحم و جراحی‌های زنان است و به زبانی ساده، مسیر کورتاژ را از آمادگی تا بهبودی شرح می‌دهد.
کورتاژ یا D&C به چه معناست؟
اصطلاح D&C از دو مرحله تشکیل شده است: اتساع، یعنی باز کردن تدریجی و ملایم دهانه‌ی رحم، و کورتاژ، یعنی خارج کردن بافت درون رحم. برای این کار ممکن است از ابزاری قاشقی‌شکل به نام کورت یا از دستگاه مکش استفاده شود؛ روش مکشی امروزه به‌ویژه پس از سقط‌های زودرس رایج‌تر است. کل فرایند معمولاً کوتاه است و با بیهوشی کوتاه‌مدت یا آرام‌بخشی انجام می‌شود، بنابراین در حین آن دردی احساس نمی‌کنید.
کورتاژ در چه مواردی انجام می‌شود؟
کاربردهای کورتاژ را می‌توان در دو دسته جای داد. دسته‌ی اول مربوط به بارداری است: سقط ناقص، بارداری متوقف‌شده، بارداری مولار یا باقی ماندن بخشی از جفت پس از زایمان. در این موارد هدف، تخلیه‌ی کامل رحم و پیشگیری از خونریزی و عفونت است. اگر چند بار پشت سر هم سقط را تجربه کرده‌اید، مطالعه‌ی مقاله‌ی علت‌ها و درمان سقط مکرر می‌تواند مفید باشد.
دسته‌ی دوم کاربرد تشخیصی است. وقتی خونریزی غیرطبیعی رحم علت روشنی ندارد یا پوشش رحم در سونوگرافی ضخیم گزارش شده، نمونه‌ای که با کورتاژ گرفته می‌شود به پاتولوژیست کمک می‌کند تغییرات خوش‌خیم، پیش‌سرطانی یا بدخیم را از هم تشخیص دهد.
کورتاژ و روش‌های جایگزین
کورتاژ تنها راه درمان سقط نیست. در بسیاری از سقط‌های اوایل بارداری، اگر خونریزی شدید یا علائم عفونت وجود نداشته باشد، پزشک ممکن است صبر و پیگیری یا درمان دارویی را پیشنهاد کند تا بدن خودش بافت را دفع کند. هر کدام از این راه‌ها مزایا و محدودیت‌های خود را دارند. در بخش تشخیصی نیز امروزه بسیاری از متخصصان ترجیح می‌دهند نمونه‌برداری را به کمک هیستروسکوپی انجام دهند تا ناحیه‌ی مشکوک را مستقیم ببینند و هدفمندتر نمونه بگیرند. انتخاب نهایی پس از گفت‌وگو با شما و بر اساس شرایط بالینی انجام می‌شود.
مراحل انجام کورتاژ
پیش از عمل، پزشک معاینه و سونوگرافی را مرور می‌کند و ممکن است آزمایش خون و تعیین گروه خونی درخواست کند. گاهی برای نرم شدن دهانه‌ی رحم، چند ساعت قبل دارویی تجویز می‌شود. پس از بیهوشی، دهانه‌ی رحم به‌آرامی باز می‌شود و بافت داخل رحم خارج می‌گردد. سپس شما به اتاق ریکاوری منتقل می‌شوید و پس از هوشیاری کامل و اطمینان از کنترل خونریزی، معمولاً در همان روز مرخص می‌شوید.
- طبق دستور، چند ساعت پیش از عمل ناشتا باشید.
- یک همراه برای برگشت به خانه داشته باشید.
- زیورآلات و لاک ناخن را پیش از مراجعه بردارید.
- پد بهداشتی و لباس راحت همراه ببرید.
مراقبت‌های بعد از کورتاژ
در روزهای پس از کورتاژ، کمی درد شبیه قاعدگی و خونریزی یا لکه‌بینی خفیف طبیعی است. استراحت نسبی، استفاده از پد به جای تامپون و پرهیز از رابطه‌ی جنسی و شنا تا زمانی که پزشک اجازه دهد، احتمال عفونت را کمتر می‌کند. برای کنترل درد فقط داروهایی را مصرف کنید که پزشک توصیه کرده است. اولین قاعدگی معمولاً چند هفته بعد برمی‌گردد. برای پیدا کردن متخصص زنان باتجربه در شهر خود، به فهرست بهترین متخصص کورتاژ در تهران، بهترین متخصص کورتاژ در همدان و بهترین متخصص کورتاژ در خرم آباد مراجعه کنید.
جنبه‌ی عاطفی را هم فراموش نکنید. اگر کورتاژ به دنبال سقط انجام شده، احساس غم، گناه یا بی‌قراری کاملاً قابل درک است. به خودتان فرصت سوگواری بدهید و اگر این احساسات طولانی شد، از مشاور کمک بگیرید.
عوارض و علائم هشدار
کورتاژ روشی رایج و معمولاً ایمن است، ولی ممکن است با عوارضی مانند عفونت، خونریزی، باقی ماندن بخشی از بافت، آسیب به دهانه‌ی رحم یا به‌ندرت سوراخ شدن دیواره‌ی رحم همراه باشد. یکی از عوارض دیررس، ایجاد چسبندگی داخل رحم است که ممکن است با کم شدن یا قطع قاعدگی خود را نشان دهد. اگر پس از کورتاژ تب، لرز، ترشح بدبو، درد شکمی شدید یا خونریزی بسیار زیاد داشتید، منتظر نمانید و فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
پرسش‌های رایج
آیا کورتاژ درد دارد؟
به‌دلیل بیهوشی یا آرام‌بخشی، در حین عمل دردی احساس نمی‌کنید. پس از آن ممکن است تا چند روز گرفتگی شبیه دردهای قاعدگی داشته باشید که معمولاً با استراحت و داروهای ساده‌ای که پزشک توصیه می‌کند کنترل می‌شود.
چند روز بعد از کورتاژ می‌توانم سر کار بروم؟
بسیاری از خانم‌ها پس از یکی دو روز استراحت می‌توانند به کارهای سبک برگردند. اگر کار شما سنگین است یا از نظر روحی آمادگی ندارید، استراحت طولانی‌تر اشکالی ندارد. نظر پزشک را هم در این باره بپرسید.
آیا بعد از کورتاژ آزمایش بارداری منفی می‌شود؟
هورمون بارداری پس از کورتاژ به‌تدریج کاهش می‌یابد و ممکن است چند هفته طول بکشد تا تست کاملاً منفی شود. در برخی موارد مثل بارداری مولار، پزشک سطح این هورمون را با آزمایش خون به‌طور منظم پیگیری می‌کند.
آیا جواب پاتولوژی بعد از کورتاژ مهم است؟
بله. بررسی بافت می‌تواند علت سقط یا خونریزی را روشن‌تر کند و مواردی مانند بارداری مولار یا تغییرات آندومتر را مشخص سازد. حتماً جواب را بگیرید و برای تفسیر آن نزد پزشک خود بروید.
جمع‌بندی
کورتاژ روشی کوتاه و رایج برای تخلیه‌ی رحم پس از سقط یا گرفتن نمونه از پوشش رحم است. شناخت دلایل انجام آن، گزینه‌های جایگزین، مراحل کار و مراقبت‌های پس از عمل به شما کمک می‌کند با نگرانی کمتری این مرحله را پشت سر بگذارید. علائم هشدار مانند تب، درد شدید و خونریزی زیاد را جدی بگیرید، جواب پاتولوژی را پیگیری کنید و در کنار مراقبت جسمی، به سلامت روان خود نیز توجه داشته باشید.
لیست بهترین پزشکان کورتاژ و D&C در شهرهای مختلف